Abstract
Ushbu ilmiy maqolada o‘zbek tilshunosligining fundamental masalalaridan biri — leksik birliklarning valentlik imkoniyatlari va ularning mikrosintagmatik sathi munosabatlari tahlil qilinadi. So‘zlarning kombinator imkoniyatlari, distributiv xususiyatlari hamda progressiv va regressiv qurshov munosabatlari zamonaviy lingvistik metodlar yordamida tadqiq etilgan. Valentlikning nafaqat grammatik, balki chuqur semantik-sintaktik tabiatga ega ekanligi, uning lisoniy qonuniyatlari hamda kognitiv freymlar bilan bog‘liqligi yoritilgan. Mikrosintagmatik qurshovda leksik birlik ma’no ko‘lamining o‘zidan oldingi va keyingi birliklar ta’sirida o‘zgarishi, ya’ni kontekstual cheklovlar va imkoniyatlar masalasi ko‘rib chiqilgan.
References
1. Mahmudov N., Nurmonov A. O‘zbek tilining nazariy sintaksisi. – Toshkent: O‘qituvchi, 1989. – 180 b.
2. Mengliyev B.R. Lisoniy tizim yaxlitligi va unda sathlararo munosabatlar. – Toshkent: Fan, 2007. – 164 b.
3. Ne’matov H., Sayfullayeva R., Qurbonova M. O‘zbek tili struktural sintaksisi. – Toshkent: Universitet, 1999. – 120 b.
4. Rasulov R. O‘zbek tili fe’llarining valentlik tahlili. – Toshkent: Fan, 2001. – 124 b.
5. Sayfullayeva R.R. Hozirgi o‘zbek adabiy tili (Sintaksis). – Toshkent: Fan va texnologiya, 2010. – 320 b.
6. Tesnière L. Éléments de syntaxe structurale. – Paris: Klincksieck, 1959. – 670 p.
7. Ziyoyev A. O‘zbek tili fe’llarining semantik valentligi: Filol. fan. dok. (DSc) diss. avtoref. – Samarqand, 2021. – 62 b.
8. Fillmore Ch.J. Frame semantics // Linguistics in the Morning Calm. – Seoul: Hanshin Publishing Co., 1982. – Pp. 111–137.
9. Mamatov A.E. O‘zbek tili frazeologiyasi shakllanishi va rivojlanishi masalalari: Filol. fan. dok. ... diss. – Toshkent, 1999. – 280 b.
10. Rahmatullayev Sh. O‘zbek tilining izohli frazeologik lug‘ati. – Toshkent: O‘qituvchi, 1978. – 408 b.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.