Abstract
Ushbu maqolada sun‘iy intellekt (SI) davrida obrazlilik tushunchasining mohiyati falsafiy nuqtai nazardan chuqur tahlil qilinadi. Generativ modellarning yaratgan tasvirlari, mualliflik masalasi va haqiqat o‘rtasidagi murakkab, ba’zan ziddiyatli munosabatlar izchil yoritib beriladi.
Tadqiqotda asosiy e’tibor SI tomonidan yaratilgan tasvirlarning ontologik (borliq bilan bog‘liq) va gnoseologik (bilish bilan bog‘liq) jihatlariga qaratilgan. Bu tasvirlar inson ijodkorligiga qanday ta’sir ko‘rsatayotgani, uni boyitayotgani yoki, aksincha, susaytirayotgani atroflicha ko‘rib chiqiladi.
Tahlil asosida klassik falsafaning yirik namoyandalari – Platonning g‘oyalar olami, Kantning estetik hukm nazariyasi, Hegelning san’at falsafasi – hamda zamonaviy mutafakkirlar Walter Benjaminning “texnik takrorlanish” konsepsiyasi va Jacques Derrida ning dekonstruksiya yondashuvi yotadi. Ushbu nazariyalar orqali obrazlilikning haqiqat va mualliflik bilan qanday bog‘lanishi ochib beriladi.
Maqolada ta’kidlanishicha, generativ SI vositalari orqali yaratilgan tasvirlar nafaqat real dunyoni taqlid qiladi, balki ko‘pincha uni buzadi va “haqiqiy” deb qabul qilinadigan narsalarni shubha ostiga qo‘yadi. Shu bilan birga, an’anaviy mualliflik huquqi tushunchasi ham jiddiy sinovga duch kelmoqda va uni qayta ko‘rib chiqish zarurati yuzaga kelmoqda.
Tadqiqot natijalari obrazlilik tushunchasini zamonaviy SI kontekstida yangicha talqin qilishga yordam beradi hamda kelgusidagi chuqurroq tadqiqotlar uchun nazariy va metodologik asos yaratadi.
References
1. Aristotel. Metafizika. — Toshkent: Fan, 2004.
2. Kant I. Sof aql tanqidi. — Toshkent: O‘zbekiston, 2011.
3. Platon. Dialoglar. — Toshkent: Fan, 2007.
4. Мамардашвили М.К. Сознание и цивилизация. — Москва: Политиздат, 1990.
5. Абдурахмонов А. Bilish nazariyasi asoslari. — Toshkent: Universitet, 2018.
6. Bektashev, O. K., & Mamurova, S. S. (2023). Grammatical Form And Its Types In The Formation Of Word Combinations. Journal of Advanced Zoology, 44, 1211-1215.
7. Mamurova, S. (2024). GENERAL FEATURES OF THE CATEGORY OF IMAGERY IN LINGUISTICS. University Research Base, 961–964.
8. Mamurova, S. (2024). THE DYNAMICS OF IMAGERY IN LINGUISTIC CREATIVITY AND INNOVATION. QO ‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 13, 286–288.
9. Mamurova, S. (2024). BEYOND WORDS: THE ROLE OF PARALINGUISTICS IN EFFECTIVE COMMUNICATION. QO ‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 13, 300–302.
10. Shaxlo, M. (2024). IBORA, SO’Z BIRIKMASI VA FRAZEOLOGIK BIRLIKLAR HAQIDA UMUMIY TUCHUNCHA. University Research Base, 180-185.
11. Mamurova, S. (2023). LINGUOCULTURAL ANALYSIS OF PHRASES WITH ADJECTIVE COMPONENTS IN ENGLISH AND UZBEK. Interpretation and Researches, 1(1).
12. Kodiraliyevich, B. O., & Sultanovna, M. S. (2022). General conceptions of phrase, word combination and phraseological units. Galaxy International Interdisciplinary Research Journal, 10(12), 1824-1827.
13. Shahlo, M. (2023). LINGUOCULTURAL ANALYSIS OF PHRASES WITH ADJECTIVE COMPONENTS IN ENGLISH AND UZBEK. QO ‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 1 (1), 1101–1104.
14. Mamurova, S. (2024). THE DYNAMICS OF IMAGERY IN LINGUISTIC CREATIVITY AND INNOVATION. QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 13, 286–288. https://doi.org/10.54613/ku.v13i.1078
15. Mamurova, S. (2024). BEYOND WORDS: THE ROLE OF PARALINGUISTICS IN EFFECTIVE COMMUNICATION. QO ‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 13, 300-302.
16. Mamurova, S. (2024). GENERAL FEATURES OF THE CATEGORY OF IMAGERY IN LINGUISTICS. University Research Base, 961–964. Retrieved from https://scholar.kokanduni.uz/index.php/rb/article/view/763
17. Sultanovna, M. S. (2024). IMAGERY AS A LINGUISTIC TOOL: ANALYSIS OF METAPHORS, SIMILES, AND SYMBOLISM ACROSS LANGUAGES. Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali, 2(56), 99-103.
18. Sultanovna, M. S. (2024). THE ROLE OF IMAGERY IN LINGUISTIC EXPRESSION: COGNITIVE AND CULTURAL PERSPECTIVES. Talqin va tadqiqotlar ilmiy-uslubiy jurnali, 2(56), 122-126.
19. Mamurova Shahlo. (2023). LINGUOCULTURAL ANALYSIS OF PHRASES WITH ADJECTIVE COMPONENTS IN ENGLISH AND UZBEK. QO‘QON UNIVERSITETI XABARNOMASI, 1(1), 1101–1104. https://doi.org/10.54613/ku.v1i1.523

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.